ويلم فلور ( مترجم : ابو القاسم سرى )

25

اشرف افغان بر تختگاه اصفهان ( به روايت شاهدان هلندى ) ( فارسي )

دارد . از سال 1722 ، سالها گذشته است و اگر انگليسيان به راستى مىخواستند مىتوانستند ايلچيئى نزد شاه در اين باره بفرستند . آنگاه قوللر به اسخارور گفت : از اتلام بخواهيد كه اگر اطلاعات بيشترى دربارهء امتيازات شركت انگليس و فعاليت‌هاى آن در بندر عباس دارد ، ارسال دارد ، امتيازاتى كه انگليسيان خواسته بودند هنوز به آن‌ها داده نشده بود . تنها امتيازى كه تا كنون به آنها داده شده ، امتياز حمل ابريشم است . اسخارور مىخواست اسنادى را كه توسط دولت ايران امضاء شده بود به قوللر بدهد ، اما تنها واكنش قوللر اين بود كه مبلغ هنگفتى پول به آنها افزوده شود . نيز قوللر در ميان سخن دربارهء شركت انگليس به اسخارور گفت : هر چند اين كمپانى بى چيز و تنگ - دست است دست كم به وظيفهء خود يعنى دادن پيشكش به اعتماد الدوله و انعام به من عمل كرده است . اسخارور گفت انصافا هم بايد همين طور باشد چون كه كمپانى انگليس تنها سه هزار تومان به شاه سلطان حسين داده كه آن را هم با اعمال زور از شاهبندر بندرعباس باز پس گرفته است افزون بر اين پيشكشى به مبلغ هزار تومان براى شاه محمود فراهم كرده اما به او نداده و در همان حال محمود همهء دارائى شركت هلند و حتى جايگاه نمايندگى آن را ضبط كرده است . حكومت ايران نبايد تصور كند كه شركت هلند آنچه را كه از دست داده باز پس نخواهد گرفت چرا كه اگر اتلام از حكومت هلند دستورى يابد كه با زور اموال شركت را پس بگيرد از جايگاه نمايندگى خود كه در ساحل بندرعباس است اين كار را خواهد كرد . عند اللزوم هلنديان پيوسته مىتوانند با غنايم به چنگ آورده به كشتىهاى خود عقب نشينى نمايند و ساحل بندر عباس را محاصره كنند . اسخارور از قوللر درخواست نمود كه عين اين مطالب را لطفا به اعتماد الدوله بگويد ، و افزود : من نمىفهمم كه چرا افغانان هزار و صد تومانى را كه انگليسيان سالانه از درآمدهاى بندرعباس مىگرفته‌اند هنوز مىپردازند . اعتماد - الدوله بايد به انگليسيان بگويد كه اگر هنوز آن هزار و صد تومان را مىخواهند بايد جزيرهء هرمز را براى او تسخير كنند و اگر نمىتوانند اين كار را بكنند كسانى ديگر هستند كه مىتوانند از عهدهء اين كار برآيند . قوللر قول داد كه اين پيغام را برساند . هر